Bestel het boekje

Orgel en organisten van Loosduinen
door
Vincent Hildebrandt en Henk Lemckert
Twee eeuwen kerk en muziek in een tuindersdorp

In 1780 leverde de orgelbouwer Joachim Reichner een orgel aan de Dorpskerk in Loosduinen. Het instrument werd uitgebreid in 1791. Orgelbouwer J. Bätz & Comp. voerde tenslotte in 1856 een complete renovatie.
Honderdvijftig jaar na dato onderging het Instrument een gewetensvolle restauratie waarbij Groningse orgelmaker Steendam het orgel technisch helemaal op orde bracht en tegelijkertijd de klank weer nieuwe glans gaf. Ook werden drie basregisters toegevoegd waardoor het orgel na al die jaren nu voor het eerst over een vrij pedaal beschikt.
In dit rijk geïllustreerde boekje beschrijven beide organisten van de Abdijkerk de complete geschiedenis van het orgel èn van de organisten die dit instrument in de loop van ruim twee eeuwen bespeeld hebben. Het is een compleet overzicht geworden van Loosduinens orgelhistorie.
Vincent Hildebrandt (1954) is sinds 1969 de vaste organist van de Abdijkerk. Hij behaalde in 1980 het diploma kerkmuziek als leerling van Adriaan Engels, Barend Schuurman en Arie Eikelboom en kreeg orgelles vab achtreenvolgens Ben Fey en Jacques van Oortmerssen. Thans studeert hij bij Geert Bierling in Rotterdam.
Henk Lemckert (1944), 2de organist van de Abdijkerk, verwierf het Diploma Kerkmuziek in 1979. Later studeerde hij hoofdvak Kerkmuziek en hoofdvak Beiaard aan respectievelijk de HKU in Utrecht en de Nederlandse Beiaardschool in Amersfoort. Voor beide studierichtingen werd in 2004 de Bachelorsgraad behaald.

Inleiding
Onder de rook van Den Haag ligt Loosduinen. De Dorpskerk aldaar (na een grote restauratie in de periode 1968-1974 hernoemd tot ‘Abdijkerk’) is met de molen De Korenaer uit 1721 welhaast de enige herinnering aan het oude tuindersdorp van weleer. Eens was de kerk van dit dorp de kapel van een Cisterciënzer klooster, gebouwd tussen 1238 en 1250. In de tachtigjarige oorlog werd het klooster verwoest; de zwaar gehavende kapel werd in 1580 aan de protestanten toegewezen.
Precies tweehonderd jaar later kreeg de kerk voor het eerst een orgel. Het is te danken geweest aan de heer Steengracht dat de Hervormde Gemeente in 1779 de Haagse orgelmaker Joachim Reichner opdracht kon geven tot de bouw van een één-klaviers orgel met 9 stemmen. Omdat het orgel bij het kerkgezang ‘niet voldoende’ bleek te zijn, werd 11 jaar later door dezelfde bouwer een rugwerk bijgeplaatst, waarmee het totaal aantal stemmen op 19 kwam. Lang heeft dit instrument niet geklonken, want in 1856 kreeg de firma Bätz & Co de opdracht het orgel te vernieuwen en aan de smaak des tijds aan te passen. Met gebruikmaking van een deel van het oude instrument kwam feitelijk een nieuw orgel tot stand in de oude kas, met 18 stemmen. In deze toestand is het instrument bewaard gebleven.
In 2006 bleek een restauratie van het instrument noodzakelijk en konden financiële middelen worden gevonden om een reeds lang gekoesterde wens in vervulling te doen gaan: uitbreiding van het orgel met een zelfstandig pedaal. De Groningse Orgelmakerij Steendam heeft deze restauratie en uitbreiding op uiterst bekwame wijze uitgevoerd. Precies 150 jaar na de renovatie van Witte is daarmee opnieuw geschiedenis geschreven en kan het orgel zijn taak in de eredienst en daarbuiten in herboren toestand vervullen.
Het eerste deel van dit boekje beschrijft de geschiedenis van het orgel. Hoewel dat al eerder gebeurd is, zijn de afgelopen jaren en met name ook tijdens het huidig restauratietraject tal van nieuwe feiten naar boven gekomen die een geactualiseerde, meer uitgebreider en diepgaander publicatie rechtvaardigen.
In het tweede deel komen de organisten aan bod die dit instrument in de loop der tijd bespeeld hebben. Daarover was tot nu toe weinig of niets bekend, maar met veel speurwerk zijn tal van saillante wetenswaardigheden naar boven gekomen en opgeschreven die de lezer een goed beeld geven van het we! en wee van de Loosduinse kerkmusici in de afgelopen twee eeuwen.
Wij hopen hiermee een bijdrage te hebben geleverd aan de geschiedschrijving van ruim twee eeuwen kerkmuziek in Loosduinen.

Loosduinen, zomer 2006
Vincent Hildebrandt
Henk Lemckert
 

info@orgelbouwsteendam.nl